Digitale autonomie is een bestuurlijke verantwoordelijkheid

Digitalisering is geen ondersteuning meer. Het is onderdeel van je organisatie en bestuur.

Toch ontbreekt vaak een duidelijke visie op digitale autonomie. Daardoor groeit de afhankelijkheid van leveranciers ongemerkt. Pas bij een storing, prijsstijging of grote wijziging wordt het risico zichtbaar.

De belangrijkste toets is eenvoudig: kun je van IT-leverancier veranderen wanneer dat nodig is?

Lukt dat niet, dan heb je onvoldoende regie.

Overheden, zorgorganisaties en woningcorporaties werken vaak met enkele dominante systemen. Dat gaat goed zolang de leverancier blijft leveren wat je nodig hebt.

Problemen ontstaan wanneer:

• aanpassingen maanden duren;
• kosten stijgen zonder goed alternatief;
• data moeilijk te verplaatsen is;
• koppelingen veranderingen vertragen.

Dan wordt afhankelijkheid een direct bedrijfsrisico. Je verliest grip op kosten, continuïteit en vernieuwing.

De vraag is daarom niet alleen of je ooit de juiste leverancier koos. Belangrijker is of je vandaag nog kunt bijsturen.

Cloudoplossingen en geïntegreerde systemen bieden snelheid en schaal. Ze helpen organisaties om zich op hun kerntaak te richten.

Tegelijk groeit vaak de afhankelijkheid. Systemen raken sterk met elkaar verweven. Aanpassingen worden duurder en overstappen wordt ingewikkelder.

Dat raakt het bestuur direct. Een organisatie moet kunnen blijven werken, veranderen en vernieuwen. Ook wanneer een leverancier niet meer past.

Digitale autonomie klinkt technisch. In de praktijk is het vooral een bestuurlijke keuze.

Digitale autonomie betekent niet dat je alles zelf bouwt of beheert.

Het betekent dat je:

• weet waar je data staat;
• toegang houdt tot je eigen gegevens;
• systemen kunt aanpassen of vervangen;
• zelf keuzes maakt over leveranciers;
• kunt ingrijpen wanneer dat nodig is.

Een goede exitstrategie maakt die regie zichtbaar. Daarin leg je vast hoe je data, kennis en systemen overdraagt. Zo voorkom je dat een overstap alleen op papier mogelijk is.

Open technologie is geen doel op zich. Het is een middel om keuzevrijheid te behouden.

Open standaarden en herbruikbare onderdelen bieden voordelen:

• systemen sluiten makkelijker op elkaar aan;
• organisaties kunnen onderdelen sneller vervangen;
• meerdere leveranciers kunnen bijdragen;
• kennis en oplossingen zijn beter te delen;
• vernieuwing wordt eenvoudiger.

Zo ontstaat een gedeelde digitale basis. Je blijft vrij om verder te bouwen zonder vast te zitten aan één partij.

De rol van IT verandert. Organisaties nemen niet alleen software af. Ze organiseren samen een digitale infrastructuur.

In de corporatiesector gebeurt dat al. Organisaties bouwen samen aan platforms met open technologie en gedeelde onderdelen.

Ze werken daarbij niet alleen als klant. Ze vormen een collectief en bepalen samen de koers. Zo houden ze grip op hun digitale omgeving.

Dat maakt organisaties wendbaarder. Ze kunnen sneller vernieuwen en blijven vrij om andere keuzes te maken.

Digitale autonomie vraagt om duidelijke keuzes in architectuur, samenwerking en besluitvorming.

Daarom hoort het onderwerp thuis in:

• de organisatiestrategie;
• het risicomanagement;
• het leveranciersbeleid;
• de informatiearchitectuur;
• afspraken over data en eigenaarschap.

Je hoeft niet alles zelf te doen. Je moet wel kunnen kiezen, bijsturen en veranderen.

Organisaties die investeren in een open architectuur bouwen aan meer dan IT.

Ze creëren ruimte voor samenwerking, innovatie en groei. Ze verkleinen risico’s en houden meer grip op hun toekomst.

In een digitale wereld is die regie geen luxe. Het is een voorwaarde voor een wendbare organisatie.

Zonder keuzevrijheid ontbreekt autonomie. Zonder autonomie verlies je de regie.

Drs. Wibo Pollmann
Directeur Finalist

Prof. dr. Hans Mulder
Antwerp Management School | Commissaris Finalist