Digitale autonomie is een bestuurlijke verantwoordelijkheid

Digitalisering is geen ondersteuning meer. Het is onderdeel van bestuur. Toch ontbreekt vaak een duidelijke visie op digitale autonomie.

Een recent incident in de zorg-IT laat zien dat afhankelijkheid van één leverancier geen theoretisch risico is. Het is dagelijkse praktijk. Toch stellen weinig bestuurders zichzelf een simpele vraag: kunnen we nog van IT-leverancier veranderen als dat nodig is?

Kun je niet veranderen? Dan heb je geen regie.

In sectoren als overheid, zorg en corporaties neemt de keuzevrijheid af. Organisaties werken vaak met één of twee dominante systemen. Dat werkt. Tot het niet meer werkt.

Bijvoorbeeld als:

• aanpassingen maanden duren
• kosten stijgen zonder alternatief
• data lastig te verplaatsen is

Dan wordt afhankelijkheid een operationeel probleem.

De echte vraag is niet of je de juiste leverancier koos. De vraag is: heb je nog regie?

Digitalisering draaide lang om efficiëntie. Cloud en geïntegreerde systemen brachten snelheid en schaal. Organisaties konden zich focussen op hun kerntaak.

Maar die voordelen hebben een keerzijde. Afhankelijkheid groeit.

We zien dat:

• aanpassingen complex en duur zijn
• integraties moeilijk te wijzigen zijn
• alternatieven lastig te realiseren zijn

Dat raakt direct aan bestuur. Kun je blijven draaien? Houd je grip op kosten? Kun je nog veranderen?

Het gaat om:

• weten waar je data staat
• systemen kunnen aanpassen of vervangen
• kunnen ingrijpen als dat nodig is

Een praktische toets helpt: heb je een werkende exitstrategie?

Kun je niet veranderen? Dan heb je geen regie.

Open technologie is geen doel. Het is een middel.

Open standaarden en herbruikbare componenten zorgen voor:

• meer flexibiliteit
• betere samenwerking
• snellere innovatie

Je bouwt een gedeelde basis waarop je verder kunt. Zonder afhankelijk te zijn van één leverancier.

De rol van IT verandert. Van software afnemen naar een digitale infrastructuur organiseren.

In de corporatiesector zie je dit al. Organisaties bouwen samen aan een platform met open technologie en gedeelde componenten.

Ze werken niet als klant, maar als collectief.
Ze houden regie over hun digitale omgeving.
En ze blijven vrij om door te ontwikkelen en te veranderen.

Dat vraagt om keuzes in architectuur en governance. 
Digitale autonomie hoort thuis in strategie en risicomanagement.

Het betekent niet dat je alles zelf doet. Het betekent dat je kunt kiezen. En dat je kunt veranderen als dat nodig is.

Van afhankelijkheid naar keuzevrijheid
Organisaties die investeren in open architectuur bouwen aan meer dan IT. Ze creëren ruimte voor samenwerking, innovatie en groei.

In een digitale wereld is dat geen luxe. Het is een voorwaarde.

Zonder regie geen autonomie. Zonder autonomie geen toekomst.

Drs. Wibo Pollmann
Directeur Finalist

Prof. dr. Hans Mulder
Antwerp Management School | Commissaris Finalist